Boyabat Nerede? Tarihi, Coğrafyası ve Kültürel Zenginlikleri

Boyabat, Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Sinop iline bağlı en büyük ilçelerden biridir. Sinop il merkezine yaklaşık 82 kilometre uzaklıkta bulunan Boyabat; doğuda Durağan, kuzeyde Ayancık, Gerze ve Erfelek, güneyde ise Saraydüzü ilçeleriyle komşudur. İlçenin yüzölçümü 1.512 km², deniz seviyesinden ortalama yüksekliği ise 328 metredir.

Boyabat İsminin Kökeni (Etimoloji)

Boyabat ismi, boy ve abat kelimelerinin birleşiminden oluşur.

• Boy: Kabile, soy, aşiret ya da uzunluk

• Abat: İmar edilmiş, gelişmiş, mamur

Bu anlamıyla Boyabat, “imar edilmiş boy/kabile yurdu” şeklinde yorumlanmaktadır.

Boyabat Tarihi

Boyabat’ın tarihinin MÖ 600’lü yıllara kadar uzandığı düşünülmektedir. İlçenin ilk sakinlerinin Kaşkalar olduğu tahmin edilir. Zaman içinde Hitit, Paflagonya, Lidya, Pers, Makedonya, Pontus, Roma ve Bizans egemenliklerine girmiştir.

Pontus ve Roma Dönemi

MÖ 300 – MÖ 60 yılları arasında Pontus Krallığı’nın batı sınırı olan Boyabat, stratejik konumu sayesinde önem kazanmıştır. Bu dönemde, şehre hâkim kayalık bir tepe üzerine inşa edilen Boyabat Kalesi, ilçenin gelişiminde kilit rol oynamıştır.

Türk ve Osmanlı Dönemi

Boyabat, Malazgirt Savaşı’ndan sonra Türklerin eline geçmiştir. Osmanlı hâkimiyeti ise Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon Rum İmparatorluğu’nu fethetmesiyle başlamıştır. Osmanlı döneminde Kastamonu Sancağı’na bağlı bir kadılık olan ilçe, Tanzimat’la nahiye, 1868’de kaza olmuştur.
1924 yılında Sinop iline bağlanarak günümüzdeki statüsünü kazanmıştır.

Osmanlı’dan günümüze ulaşan önemli eserler arasında:

• Akmescit Camii

• Büyük Cami

• Daylı Türbesi

• Aşıklı Tekke Türbesi

• Bekir Paşa Su Kanalı
  yer almaktadır.

• 

Boyabat Coğrafyası ve Jeomorfolojisi

Boyabat arazisi Mezozoik, Senozoik ve Kuvarterner dönemlerde şekillenmiştir. İlçe genelinde:

• Yüksek dağ sıraları

• Çöküntü alanları

• Sel yarıntıları

dikkat çeker. Ayrıca Kızılırmak’ın önemli kollarından biri olan Gökırmak, ilçe topraklarından geçmektedir.

Boyabat Ekonomisi

Boyabat ekonomisi, sanayi, tarım, hayvancılık ve ormancılığa dayanmaktadır.

Sanayi ve Ormancılık

İlçe, tuğla toprağı açısından zengin olduğu için özellikle tuğla ve kiremit sanayisi gelişmiştir. Ayrıca orman ürünleri ekonomide önemli bir yer tutar.

Tarım ve Hayvancılık

Boyabat’ta yaklaşık 30.450 hektar tarım arazisi bulunmaktadır. Bunun %50’si tarla bitkilerinden oluşur. Başlıca ürünler:

• Buğday

• Arpa

• Çeltik

• Şeker pancarı

• Fiğ

• Silajlık mısır

Boyabat Coğrafi İşaretli Ürünleri

Mahreç İşaretli Ürünler

• Boyabat Sırık Kebabı

Menşe Adı Tescilli Ürünler

• Boyabat Çemberi

• Boyabat Gazidere Domatesi

Boyabat’ta Gezilecek Tarihi ve Mimari Yapılar

Boyabat Kalesi

Gökırmak Vadisi’nde sarp bir kaya üzerine kurulu olan kale, Geç Roma ve Erken Bizans dönemlerine ait izler taşımaktadır.

Saat Kulesi

Boyabat Kalesi’nin karşısındaki parkta bulunan saat kulesi 1982–1983 yıllarında inşa edilmiştir. Çokgen gövdeli yapısı ve minareyi andıran görünümüyle dikkat çeker.

Büyük Cami (Bayezid Camii)

Yıldırım Bayezid vakfiyesi olan cami, 1856 yılında moloz taştan yeniden inşa edilmiştir. Tek minarelidir.

Kaya Camii

1782 yılında yapıldığı düşünülen Kaya Camii, moloz taş ve tuğladan inşa edilmiştir. Ahşap ve çinko minaresi yöresel mimari özellikler taşır.

Orta Çarşı

Osmanlı döneminde arasta tipi bir çarşı olan Orta Çarşı, 1925’teki büyük yangından sonra yeniden yapılmıştır. Bakırcılık, kalaycılık, dericilik gibi geleneksel meslekler günümüzde de kısmen yaşatılmaktadır. Çarşı, 2022 yılında restorasyon sürecinden geçmiştir.

Şehir nüfusunun çoğunu zamanında köylerden veya şehir merkezinden göç eden ve emeklilik sonrası geri dönen kesim oluşturur.

Yıl	Toplam	Şehir	Kır
1927[16]	59.776	3.623	56.153
1935[17]	66.897	3.745	63.152
1940[18]	62.004	3.739	58.265
1945[19]	65.262	3.996	61.266
1950[20]	73.577	5.407	68.170
1955[21][a]	54.235	6.432	47.803
1960[22]	61.408	8.190	53.218
1965[23]	62.710	9.418	53.292
1970[24]	61.270	11.312	49.958
1975[25]	60.441	13.139	47.302
1980[26]	60.575	14.397	46.178
1985[27]	60.470	17.144	43.326
1990[28][b]	50.648	21.506	29.142
2000[29]	45.193	24.681	20.512
2007[30]	42.433	25.885	16.548
2008[31]	42.978	25.694	17.284
2009[32]	42.996	25.271	17.725
2010[33]	43.289	25.952	17.337
2011[34]	43.416	26.467	16.949
2012[35]	43.139	26.586	16.553
2013[36]	43.838	26.121	17.717
2014[37]	43.861	26.730	17.131
2015[38]	43.826	27.334	16.492
2016[38]	44.035	27.697	16.338
2017[38]	44.025	27.882	16.143
2018[38]	44.608	27.778	16.830
2019[38]	44.435	28.240	16.195
2020[38]	44.443	28.691	15.752
2023[39]	45.833	28.274	17.599
2024[40]	45.494	19.198	16.296

Not 2: 1954 yılında Durağan ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.